Uczelnia wiedziała, że platforma do zadań domowych jest niedostępna dla osób niewidomych. Zaproponowała wydruki, ale niedowidzący student dostał je w czytelnym formacie dopiero po połowie semestru. 18 września 2026 r. sąd federalny w Nowym Jorku uznał, że ta część sprawy Mendez przeciwko John Jay College (CUNY) musi trafić przed ławę przysięgłych. Wyjaśniamy, czego ta sprawa uczy polskie szkoły i uczelnie.

Co się stało

Franklin Mendez jest prawnie niewidomym studentem John Jay College of Criminal Justice, uczelni wchodzącej w skład City University of New York (CUNY). Pozwał ją samodzielnie, bez adwokata, na podstawie Title II ustawy ADA i Section 504 Rehabilitation Act. Sprawa ma sygnaturę 1:23-cv-08816 (S.D.N.Y.), a prowadzi ją sędzia Lorna G. Schofield.

Według faktów przyjętych w postanowieniu (sąd na tym etapie ocenia je na korzyść studenta) przebieg był następujący:

  • Przed semestrem jesiennym 2023 student powołał się na ugodę (Voluntary Compliance Agreement) zawartą wcześniej przez Departament Sprawiedliwości USA z CUNY. Dotyczyła ona braku dostosowań dla innej osoby z niepełnosprawnością wzroku w John Jay.
  • Zadania domowe z matematyki (MAT 141) publikowano na platformie WebAssign. Departament Sprawiedliwości uznał ją wcześniej, w związku z tamtą ugodą, za niewystarczająco dostępną.
  • 28 sierpnia 2023 r. student zgłosił problem. 30 sierpnia uczelnia odpowiedziała, że nie musi korzystać z WebAssign i dostanie wydruki zadań.
  • Uczelnia początkowo nie potrafiła wydrukować zadań czcionką 14 pt, minimalną, jaką student mógł przeczytać. Czytelne wydruki były gotowe dopiero 30 października 2023 r., po ponad połowie semestru.
  • W innych przedmiotach student zgłaszał m.in. osobę sporządzającą notatki, która nie umiała opisać wykresów i zapisu matematycznego, oraz podręcznik do filozofii otrzymany w dostępnym formacie (pliku Word) dopiero około 10. tygodnia zajęć.

Student przestał chodzić na dwa przedmioty i z nich zrezygnował. Później zmienił kierunek z informatyki na kryminologię i zapisuje się wyłącznie na kursy online.

Co orzekł sąd

Uczelnia złożyła wniosek o wydanie wyroku bez procesu (summary judgment). Sąd uwzględnił go tylko częściowo. Oddalił zarzut odwetu i zarzut dotyczący procedur skargowych, a także roszczenia za semestr letni 2023 i semestry od wiosny 2024. Odmówił jednak w zakresie najważniejszym: braku racjonalnych dostosowań w semestrze jesiennym 2023. W tej części sprawa idzie dalej, a sąd określił ją jako gotową do procesu.

Dwa fragmenty uzasadnienia są szczególnie ważne dla szkół:

  1. Ława przysięgłych może uznać, że brak możliwości wykonania zadań domowych do późnego etapu semestru oznaczał brak realnego dostępu (meaningful access) do zajęć.
  2. Ława może też uznać, że uczelnia wykazała świadomą obojętność (deliberate indifference), ponieważ wiedziała z ustaleń ugody, że WebAssign sprawia problemy osobom niewidomym.

Sąd odrzucił argument, że wystarczyły inne formy pomocy, np. doświadczona korepetytorka. Według sądu racjonalność dostosowań to kwestia faktów, którą oceniają przysięgli.

Uwaga: to nie jest wyrok w sprawie. Postanowienie mówi tylko, że spór nie może się zakończyć bez procesu. Kwestia immunitetu stanowego w odniesieniu do roszczeń z ADA została odłożona.

Dlaczego to dotyczy polskich szkół i uczelni

Prawo jest inne, ale mechanizm jest identyczny. Szkoła wybiera platformę e-learningową, dziennik elektroniczny, system testów czy e-podręcznik i to ona odpowiada wobec ucznia lub studenta. W Polsce publiczne szkoły i uczelnie podlegają ustawie o dostępności cyfrowej (strony i aplikacje mobilne) i ustawie o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Uczelnie mają też obowiązki wobec studentów z niepełnosprawnościami.

Z tej sprawy wynikają trzy lekcje:

  • Wiedza zobowiązuje. Jeśli wiadomo, że narzędzie jest niedostępne (z audytu, skargi lub wcześniejszej sprawy), dalsze korzystanie z niego bez planu B jest najgorszą opcją.
  • Alternatywa musi być równoczesna. Rozwiązanie zastępcze dostarczone po połowie semestru nie daje równego dostępu, nawet jeśli termin oddania zadań jeszcze nie minął.
  • Liczy się jakość, nie samo odhaczenie. Osoba robiąca notatki, która nie potrafi opisać wzorów, formalnie jest dostosowaniem, ale może nie być skuteczna.

Lista kontrolna dla szkoły lub uczelni

  • [ ] Przed zakupem lub wyborem platformy żądaj od dostawcy raportu dostępności (np. ACR/VPAT lub zgodności z EN 301 549) i sprawdź go testem.
  • [ ] Zapisz w umowie wymóg zgodności z WCAG 2.1 AA (lepiej 2.2 AA) i termin naprawy zgłoszonych błędów.
  • [ ] Przetestuj kluczowe zadania klawiaturą i czytnikiem ekranu: logowanie, otwarcie zadania, odpowiedź, wysłanie (WCAG 2.1.1, 4.1.2, 1.3.1).
  • [ ] Sprawdź powiększanie tekstu i widok mobilny (1.4.4, 1.4.10).
  • [ ] Przygotuj alternatywę z wyprzedzeniem, przed rozpoczęciem zajęć – dostępne pliki, druk powiększony, inny sposób oddawania prac.
  • [ ] Podręczniki i materiały w dostępnym formacie dostarczaj przed pierwszymi zajęciami.
  • [ ] Osoby wspierające (notatki, korepetycje) dobieraj pod kątem przedmiotu.
  • [ ] Rejestruj zgłoszenia i daty odpowiedzi – opóźnienia są tu kluczowym dowodem.

Źródła