Firmy w Unii coraz lepiej znają Europejski Akt o Dostępności, ale wciąż mają kłopot z tym, żeby dostępność stała się częścią codziennej pracy. Tak wynika z badania AccessibleEU, opublikowanego 27 października 2026 r. Najtrudniej jest w zakupach, rozwoju produktów i obsłudze klienta, a małym i średnim firmom brakuje ludzi, szkoleń i pieniędzy. Podpowiadamy, jak zamknąć tę lukę w polskiej firmie.

Co zbadało AccessibleEU

AccessibleEU to europejskie centrum zasobów o dostępności, działające przy Komisji Europejskiej. 27 października 2026 r. centrum ogłosiło wyniki badania o tym, jak firmy w UE postrzegają, organizują i wdrażają dostępność produktów i usług, zwłaszcza w kontekście Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA).

Najważniejsze informacje o metodzie:

  • badanie objęło 75 firm różnej wielkości i z różnych branż, z kilku państw członkowskich,
  • łączyło analizę dokumentów, ankiety, wywiady i warsztaty walidacyjne,
  • prace prowadzono od września 2025 r. do marca 2026 r., czyli w pierwszych miesiącach stosowania EAA.

Ankietę prowadziła organizacja DIGITAL EUROPE w imieniu AccessibleEU. W grudniu 2025 r. centrum zapraszało do niej zarówno duże firmy, jak i MŚP.

Ważne zastrzeżenie: to badanie praktyk i trudności konkretnych firm, które wzięły w nim udział. Opublikowane podsumowanie nie podaje odsetka firm zgodnych z przepisami i nie należy go czytać jako „stanu zgodności całej UE”.

Wiedza jest, brakuje procesów

Według AccessibleEU świadomość dostępności i przepisów wyraźnie wzrosła. Wiele organizacji wpisuje już dostępność do strategii transformacji cyfrowej, ładu korporacyjnego (governance) i obsługi klienta.

Problem zaczyna się dalej. Badanie wskazuje trwałą lukę między rozumieniem dostępności a systemowym wbudowaniem jej w procesy: zakupy, rozwój produktów i obsługę klienta. Krótko mówiąc: firma wie, że powinna, ale nikt nie ma tego w swoich codziennych obowiązkach.

To dobrze zgadza się z tym, co widać w Polsce. W badaniu EAA Watch opisywaliśmy, że 92% polskich sklepów internetowych ma błędy dostępności już na stronie głównej. Takie błędy rzadko wynikają ze złej woli. Częściej z tego, że nikt nie sprawdza dostępności przy zamawianiu szablonu, wtyczki czy nowej funkcji.

Największą barierą nie jest sama dostępność

To chyba najciekawszy wniosek. Firmy mówią, że główne trudności to nie sama dostępność, ale:

  1. złożoność przepisów,
  2. niepewność, czego dokładnie wymagają,
  3. rozproszone wytyczne,
  4. brak specjalistów.

Duże organizacje mają zwykle dojrzalsze struktury i własne kompetencje. Małe i średnie firmy częściej zmagają się z brakiem zasobów, szkoleń i dostępu do wsparcia specjalistów.

Jedna uwaga dla MŚP: EAA zwalnia z wymagań dostępności mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi (art. 4 ust. 5 dyrektywy (UE) 2019/882). To zwolnienie nie obejmuje automatycznie wszystkich MŚP ani mikrofirm, które produkują, importują lub dystrybuują produkty objęte przepisami. Mała, ale nie mikro firma prowadząca sklep internetowy co do zasady musi spełniać wymagania. A brak zasobów nie jest ogólnym zwolnieniem. Można się powołać na nieproporcjonalne obciążenie, ale tylko po udokumentowanej ocenie. Piszemy o tym w poradniku o art. 21 PAD.

Co rekomenduje AccessibleEU

Badanie wskazuje, co najbardziej pomaga firmom:

  • praktyczne wytyczne zamiast samych przepisów,
  • zharmonizowane podejście (mniej rozbieżnych interpretacji),
  • szkolenia dopasowane do roli: inne dla programisty, inne dla działu zakupów, inne dla konsultanta infolinii,
  • tanie narzędzia do testowania,
  • lepsze mechanizmy dzielenia się wiedzą.

Autorzy podkreślają też, że trwała dostępność nie wynika z samej zgodności z przepisami. Potrzebne jest wbudowanie jej w kulturę organizacji, procesy i decyzje od samego początku tworzenia produktu lub usługi.

Co to oznacza dla polskiej firmy

W Polsce EAA wdraża Polski Akt o Dostępności (PAD), czyli ustawa z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Organy nadzoru też się przygotowują. Według harmonogramu PFRON na październik 2026 r. zaplanowano stacjonarne szkolenia dla kadr organów nadzoru rynku, m.in. z testowania aplikacji do oceny zgodności produktów i usług oraz z weryfikacji wyłączeń z art. 21.

Wniosek z badania AccessibleEU jest prosty: jednorazowy audyt nie wystarczy, jeśli po nim wszystko wraca do starych nawyków. Poniżej trzy miejsca, w których luka jest największa, i co można w nich zrobić.

Zakupy

Każdy kupiony komponent może wnieść nowe bariery: szablon sklepu, bramka płatności, czat, system rezerwacji, baner cookie. Wpiszcie wymagania dostępności do zapytań ofertowych i umów. Odwołujcie się do normy EN 301 549 i WCAG, a przy odbiorze sprawdzajcie, co faktycznie dostaliście. Sama deklaracja dostawcy to za mało.

Rozwój produktu

Dostępność powinna być w definicji „gotowe” każdego zadania, a nie w osobnym projekcie na koniec roku. Testy automatyczne są tanie i warto je mieć w procesie, ale nie wystarczą do oceny zgodności. Kluczowe ścieżki, takie jak wyszukiwanie, koszyk, płatność i kontakt, trzeba regularnie przechodzić klawiaturą i czytnikiem ekranu.

Obsługa klienta

Obsługa to często pierwsze miejsce, do którego trafia osoba, która napotkała barierę. Konsultanci powinni wiedzieć, jak przyjąć zgłoszenie dotyczące dostępności, komu je przekazać i jak odpowiedzieć w zrozumiały sposób. PAD daje konsumentom prawo do złożenia skargi na brak dostępności, a firma ma co do zasady 30 dni na jej rozpatrzenie.

Lista kontrolna: dostępność na co dzień, nie od święta

  • [ ] Jest wyznaczona osoba odpowiedzialna za dostępność, z czasem i budżetem na tę pracę.
  • [ ] Wiecie, które Wasze produkty i usługi podlegają PAD, a status mikroprzedsiębiorcy (jeśli dotyczy) jest sprawdzony, a nie zakładany.
  • [ ] Wymagania dostępności (EN 301 549, WCAG) są w zapytaniach ofertowych i umowach z dostawcami.
  • [ ] Przy odbiorze prac od dostawcy sprawdzacie dostępność tak samo jak działanie funkcji.
  • [ ] Kryteria dostępności są w definicji ukończenia zadania w zespole produktowym.
  • [ ] Testy automatyczne są uruchamiane przy każdej zmianie, a kluczowe ścieżki co jakiś czas testuje człowiek (klawiatura, czytnik ekranu, powiększenie).
  • [ ] Szkolenia są dopasowane do ról: projektanci, programiści, redaktorzy treści, zakupy, obsługa klienta.
  • [ ] Obsługa klienta ma procedurę przyjmowania zgłoszeń i skarg dotyczących dostępności oraz zna termin odpowiedzi.
  • [ ] Prowadzicie rejestr zgłoszeń, poprawek i ponownych testów.
  • [ ] Jeśli powołujecie się na nieproporcjonalne obciążenie, ocena jest udokumentowana i okresowo aktualizowana.

Podsumowanie

Badanie AccessibleEU potwierdza to, co wiele zespołów zna z praktyki: po ponad roku stosowania EAA wiedza o przepisach przestała być problemem. Problemem jest to, że dostępność nie ma jeszcze swojego miejsca w procesach. Dobra wiadomość jest taka, że większość kroków z listy powyżej nie wymaga dużych pieniędzy, tylko jasnego przypisania odpowiedzialności.

Źródła