Czy do przygotowania deklaracji dostępności potrzebny jest audyt?

Nie, przepisy nie wymagają, aby każdą deklarację dostępności poprzedzał pełny audyt ekspercki. Podmiot publiczny musi jednak zebrać rzetelne informacje o stanie dostępności strony lub aplikacji i opisać je w deklaracji. Może zlecić badanie ekspertowi albo przeprowadzić samoocenę, korzystając na przykład z oficjalnej listy kontrolnej.

W praktyce audyt jest najpewniejszym sposobem na sprawdzenie serwisu, zwłaszcza gdy jest rozbudowany, zawiera ważne formularze lub wcześniej nie był badany. Samo wpisanie w deklaracji „strona jest zgodna z WCAG” bez sprawdzenia jej działania nie daje wiarygodnej informacji użytkownikom.

Kogo dotyczy deklaracja dostępności?

Deklaracja dostępności w rozumieniu ustawy o dostępności cyfrowej dotyczy stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Jest obowiązkowa także wtedy, gdy serwis nie spełnia wymagań: deklaracja ma wtedy uczciwie wyjaśniać, które elementy są niedostępne, jakie są przyczyny i jak można zgłosić problem.

Deklaracja opisuje dostępność cyfrową serwisu, a także dostępność architektoniczną siedziby i sposób komunikacji z podmiotem. Powinna być łatwa do znalezienia, zwykle przez odnośnik w stopce każdej podstrony.

Czy audyt WCAG jest obowiązkowy?

Ustawa wymaga zapewnienia dostępności i opublikowania deklaracji, ale nie nakazuje zamawiania pełnego audytu u zewnętrznego wykonawcy. W rządowym poradniku wskazano dwie dopuszczalne drogi ustalenia stanu strony:

• badanie zlecone specjaliście do spraw dostępności cyfrowej;
• samoocena podmiotu, na przykład z użyciem listy kontrolnej Ministerstwa Cyfryzacji.

W samej deklaracji należy wskazać, na jakiej podstawie ją sporządzono: na podstawie samooceny, badania zewnętrznego albo oświadczenia wykonawcy. Ministerstwo rekomenduje audyt ekspercki jako dokładniejszą metodę, ale dopuszcza samodzielne badanie. Oficjalny poradnik „Jak przygotować deklarację dostępności?” opisuje te warianty.

Kiedy samoocena może wystarczyć?

Samoocena może być rozsądnym wyborem, jeśli zespół zna serwis, potrafi testować go ręcznie i ma czas na sprawdzenie reprezentatywnych podstron oraz najważniejszych zadań użytkownika. Oficjalna lista kontrolna do badania dostępności pozwala przeprowadzić badanie bez zamawiania pełnego audytu.

Nie ograniczaj sprawdzenia do strony głównej ani do automatycznego skanera. Warto objąć nim między innymi:

• menu, wyszukiwarkę i wspólne elementy szablonu;
• formularze, logowanie, rejestrację i zgłaszanie spraw;
• strony z ważnymi usługami i informacjami;
• dokumenty do pobrania oraz multimedia;
• obsługę klawiaturą, widoczność fokusu i komunikaty o błędach;
• działanie serwisu z czytnikiem ekranu i przy powiększeniu.

Automatyczne narzędzia mogą pomóc znaleźć część problemów, na przykład brakujące etykiety pól lub niski kontrast. Nie ocenią jednak samodzielnie, czy opis alternatywny przekazuje sens obrazu albo czy całą sprawę da się załatwić bez myszy. Wynik skanera warto traktować jako jeden z elementów badania, nie jako dowód pełnej zgodności.

Kiedy lepiej zamówić audyt ekspercki?

Audyt ekspercki jest szczególnie przydatny, gdy strona lub aplikacja ma wiele funkcji, obsługuje ważne procesy albo wynik samooceny jest niepewny. Warto go rozważyć również wtedy, gdy:

• serwis właśnie powstał lub przeszedł dużą przebudowę;
• użytkownicy zgłaszają bariery, których zespół nie potrafi odtworzyć;
• formularz elektroniczny, płatność lub system rezerwacji jest kluczowy dla użytkownika;
• publikowanych jest dużo dokumentów i materiałów multimedialnych;
• potrzebujesz konkretnych zaleceń oraz kolejności napraw;
• organizacja musi wykazać, jak badała dostępność i co zrobiła z wykrytymi błędami.

Audyt powinien odpowiadać zakresowi serwisu. Dobre badanie łączy analizę automatyczną z ręcznym sprawdzaniem, technologiami asystującymi i przejściem przez istotne procesy. Raport powinien wskazywać problem, miejsce jego występowania, wpływ na użytkownika oraz zalecany sposób naprawy. Ministerstwo opisuje przykładowy zakres i zawartość raportu w poradniku o audycie eksperckim dostępności cyfrowej.

Pełny audyt nie jest jednak automatycznie konieczny przy każdej aktualizacji deklaracji. Zakres badania powinien pasować do zmian w serwisie i ryzyka, że po poprzedniej ocenie pojawiły się nowe bariery.

Jak przygotować deklarację bez pełnego audytu?

Jeśli organizacja wykonuje samoocenę, warto udokumentować ją tak, by można było odtworzyć, skąd pochodzą informacje w deklaracji:

1. Ustal zakres. Wypisz strony, aplikacje, dokumenty i procesy, które należą do badanego serwisu.
2. Wybierz reprezentatywne widoki i zadania. Sprawdź różne typy podstron oraz najważniejsze sprawy, które użytkownik ma załatwić.
3. Połącz testy automatyczne z ręcznymi. Użyj narzędzi wspierających, ale sprawdź także klawiaturę, fokus, powiększenie i czytnik ekranu.
4. Zapisz wyniki. Zanotuj datę, zakres, użyte narzędzia, wykryte bariery i ograniczenia badania.
5. Opisz stan zgodnie z wynikami. W deklaracji podaj, które wymagania są spełnione, które nie są spełnione i co pozostaje poza zakresem.
6. Dodaj kontakt i procedurę zgłoszeń. Użytkownik powinien wiedzieć, jak poprosić o dostęp do informacji lub zgłosić problem.

Deklarację trzeba przeglądać co najmniej raz w roku — do 31 marca — i odnotować datę przeglądu także wtedy, gdy jej treść się nie zmieniła. Sprawdź ją również po istotnych zmianach strony lub aplikacji, które mogą wpłynąć na dostępność. Sama data przeglądu nie zastępuje sprawdzenia, czy opis nadal odpowiada rzeczywistości.

A co z firmami objętymi Polskim Aktem o Dostępności?

Warto rozróżnić publiczną deklarację dostępności od obowiązków informacyjnych przedsiębiorców. Polski Akt o Dostępności (PAD) nie nakłada na każdą firmę obowiązku publikowania deklaracji w tym samym formacie co podmiot publiczny.

Jeśli firma świadczy objętą ustawą usługę handlu elektronicznego, musi udostępnić konsumentom informacje o usłudze i o tym, w jaki sposób spełnia ona wymagania dostępności. Informacje te umieszcza się w regulaminie lub równoważnym dokumencie. Usługodawca ma też obowiązek ocenić zgodność usługi; gdy stwierdzi niespełnienie wymagań, powinien poinformować Ministra Cyfryzacji o brakach i działaniach naprawczych. Szczegóły opisuje oficjalny poradnik o obowiązkach informacyjnych w PAD.

Wymagana ocena zgodności nie jest tym samym co obowiązek zamówienia pełnego audytu WCAG. Zakres i sposób oceny powinny wynikać z wymagań dotyczących konkretnej usługi, a jej rezultat musi być na tyle rzetelny, by uzasadnić przekazywane informacje.

Najkrótsza odpowiedź

Do przygotowania deklaracji dostępności podmiotu publicznego pełny audyt nie jest obowiązkowy. Można oprzeć ją na udokumentowanej samoocenie, ale trzeba rzeczywiście sprawdzić serwis i opisać jego stan zgodnie z wynikami. Im bardziej złożony serwis i im ważniejsze realizowane w nim sprawy, tym większą wartość daje niezależny audyt ekspercki.

Firma objęta PAD ma inne obowiązki: ocenić zgodność wskazanej usługi i przekazać konsumentom wymagane informacje. Nie należy utożsamiać tego z publiczną deklaracją dostępności podmiotu publicznego.

Stan informacji: 1 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny. Przy kwalifikacji konkretnego podmiotu lub usługi sprawdź właściwe przepisy i aktualne wytyczne organu.

Powiązane poradniki

• Kogo obowiązuje WCAG w 2026 roku?
• Dostępny BIP – najczęstsze błędy i wymagania WCAG
• Co zrobić po otrzymaniu raportu z audytu WCAG?

Przykład: od ustalenia stanu do opisu w deklaracji

Załóżmy, że urząd sprawdza formularz wniosku. Sam komunikat z automatycznego skanera nie wystarczy do rzetelnego określenia stanu: trzeba sprawdzić między innymi, czy pola mają etykiety, błędy są zrozumiałe i cały formularz można obsłużyć klawiaturą.

Przykładowy zapis roboczy przed aktualizacją deklaracji:

To przykład dokumentowania samooceny, a nie gotowe oświadczenie o zgodności. Deklaracja powinna opisywać stan faktyczny ustalony dla konkretnej strony lub aplikacji.