Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) ma umożliwiać szybkie dotarcie do informacji o sprawach publicznych. Powinien więc być zrozumiały i obsługiwalny także dla osób niewidomych, słabowidzących, niesłyszących, z niepełnosprawnością ruchową, poznawczą lub korzystających wyłącznie z klawiatury.

Wymagania dotyczące publikowania informacji w BIP i dostępności cyfrowej są ze sobą powiązane, ale nie są tym samym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje m.in. zakres informacji i sposób ich oznaczania. Z kolei ustawa o dostępności cyfrowej wymaga, aby strony podmiotów publicznych spełniały wymagania dostępności, których załącznik odwołuje się do WCAG 2.1 na poziomie AA z określonymi ograniczeniami. Obowiązek dostępnej deklaracji dotyczy także BIP.

Kogo dotyczą wymagania dostępności BIP?

Ustawa o dostępie do informacji publicznej wskazuje podmioty zobowiązane do udostępniania informacji, w tym organy władzy publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawa o dostępności cyfrowej obejmuje podmioty publiczne i ich strony internetowe. Rządowe FAQ wyjaśnia wprost, że deklaracja dostępności ma znajdować się na wszystkich stronach internetowych podmiotu publicznego, również w jego Biuletynie Informacji Publicznej.

Samo uruchomienie BIP na gotowym systemie, korzystanie z certyfikowanego dostawcy ani umieszczenie deklaracji nie przesądza o zgodności. Warto sprawdzić rzeczywistą stronę, jej szablon, menu, wyszukiwarkę, dokumenty i treści dodawane przez redaktorów. Zmiana treści lub aktualizacja systemu może wprowadzić nowe bariery.

Co powinien zapewniać dostępny BIP?

Użytkownik powinien móc odnaleźć potrzebną informację, zrozumieć ją i wykonać dostępne działania, takie jak wyszukanie uchwały, otworzenie dokumentu albo wysłanie zapytania. W praktyce oznacza to między innymi:

  • logiczną strukturę strony, nagłówków i menu;
  • obsługę wszystkich funkcji klawiaturą z widocznym fokusem;
  • poprawne nazwy, role i stany elementów dla technologii asystujących;
  • wystarczający kontrast i możliwość powiększenia treści;
  • tekstowe alternatywy dla istotnych grafik;
  • dostępne formularze, komunikaty o błędach i wyniki wyszukiwania;
  • dokumenty elektroniczne przygotowane tak, by można było odczytać ich strukturę;
  • aktualną deklarację dostępności łatwą do znalezienia.

To ogólne przykłady dobrych praktyk. Konkretne kryteria oraz wyjątki należy oceniać według obowiązujących przepisów i wymagań z załącznika do ustawy, a nie na podstawie samej listy kontrolnej.

Najczęstsze błędy w BIP

1. Menu i nawigacja są trudne do obsługi klawiaturą

Rozwijane menu może działać myszą, a pomijać klawiaturę. Fokus bywa niewidoczny albo porusza się w kolejności, która nie odpowiada układowi strony. Osoba korzystająca z klawiatury powinna móc przejść do każdej funkcji, otworzyć podmenu, zrozumieć, gdzie się znajduje, i wrócić bez utknięcia.

2. Nagłówki są dobierane tylko wizualnie

Duży, pogrubiony tekst nie staje się automatycznie nagłówkiem. Jeśli treść ma nieuporządkowane poziomy nagłówków lub omija ważne sekcje, użytkownik czytnika ekranu traci szybki sposób poruszania się po stronie. Nagłówki powinny tworzyć zwięzły i logiczny plan dokumentu.

3. Linki nie mówią, co się po nich otworzy

Powtarzające się odnośniki „więcej”, „kliknij tutaj” lub „pobierz” nie wyjaśniają celu poza kontekstem. Nazwa linku powinna wskazywać, dokąd prowadzi albo jaki plik otwiera, na przykład „Uchwała rady gminy nr 12/2026 (PDF, 340 kB)”. Jeśli link pobiera plik, warto podać jego format i rozmiar.

4. Załączniki są skanami lub nie mają struktury

Skan strony zapisany w PDF może być obrazem bez tekstu, który czytnik ekranu potrafi odczytać. Inne pliki mogą wyglądać poprawnie, lecz nie zawierać tagów nagłówków, poprawnej kolejności czytania, opisów grafik ani oznaczonych tabel. Oryginalny plik edytowalny nie gwarantuje, że eksportowany PDF zachowa dostępność. Najlepiej udostępniać dostępny dokument źródłowy, a PDF sprawdzać po eksporcie.

5. Tabele nie mają powiązanych nagłówków

W zestawieniach budżetowych, rejestrach i wynikach głosowań sama pogrubiona pierwsza linia nie oznacza nagłówków programowo. Czytnik ekranu może nie powiązać wartości z nazwą kolumny lub wiersza. Tabele powinny mieć prostą strukturę i wyraźnie oznaczone nagłówki. Więcej przykładów opisaliśmy w artykule jak tworzyć dostępne tabele.

6. Grafiki niosą informację bez tekstowego odpowiednika

Wykresy, mapy i infografiki często zawierają istotne dane, ale ich obrazy nie opisują się same. Dodaj tekst alternatywny, jeśli grafika przekazuje konkretną treść, a złożone dane przedstaw także w tekście lub tabeli. Ozdobne elementy nie powinny zaśmiecać odczytu. Zobacz też poradnik opisywania wykresów, map i infografik.

7. Kontrast i powiększenie nie zostały sprawdzone

Jasnoszary tekst, słabe obramowania pól i zbyt mały fokus utrudniają korzystanie osobom słabowidzącym. Po powiększeniu może zniknąć część menu, przycisków lub treści, albo użytkownik musi przewijać całą stronę w dwóch kierunkach. Sprawdź stronę na wąskim ekranie, przy powiększeniu i w różnych ustawieniach kontrastu.

8. Wyszukiwarka i formularze nie przekazują informacji

Pole wyszukiwania bez widocznej etykiety może być nieczytelne dla technologii asystującej. Komunikat „błąd” bez wskazania pola i sposobu poprawy nie pomaga dokończyć zadania. Etykiety, instrukcje, wyniki wyszukiwania i błędy powinny być zrozumiałe także bez polegania na kolorze.

9. Deklaracja jest nieaktualna albo ukryta

Deklaracja dostępności jest informacją publiczną o stanie dostępności strony, znanych problemach, metodzie oceny i sposobach kontaktu. Powinna być sporządzona w wymaganej strukturze HTML i łatwa do odnalezienia. Nie jest jednak certyfikatem zgodności. Jej treść trzeba aktualizować po ocenie strony oraz po istotnych zmianach.

10. Treść BIP nie pozwala ustalić źródła i czasu publikacji

Ustawa o dostępie do informacji publicznej wymaga, aby informacja opublikowana w BIP zawierała m.in. oznaczenie podmiotu udostępniającego, dane osoby, która wytworzyła lub odpowiada za treść, dane osoby wprowadzającej informację oraz czas jej wytworzenia i udostępnienia. To wymóg identyfikowalności informacji; sam w sobie nie zapewnia dostępności interfejsu ani dokumentu. Dane te powinny być zarazem czytelne i dostępne w strukturze strony.

Rządowy monitoring dostępności cyfrowej dla lat 2022–2024 wskazywał częste problemy w badanych serwisach publicznych, m.in. z tekstowymi alternatywami, relacjami w treści, kontrastem, zrozumiałymi celami linków i poprawnością kodu. Wyników tych nie należy interpretować jako statystyki wyłącznie dla wszystkich BIP, ale dobrze pokazują obszary warte sprawdzenia.

Lista kontrolna przed publikacją informacji w BIP

Przed dodaniem strony lub dokumentu sprawdź:

  1. Czy tytuł i nagłówki opisują treść i zachowują logiczną hierarchię?
  2. Czy linki wyjaśniają cel, format i ewentualny rozmiar pliku?
  3. Czy dokument da się odczytać i przeszukiwać, a nie tylko obejrzeć jako skan?
  4. Czy tabele mają oznaczone nagłówki, a grafiki informacyjne tekstowy odpowiednik?
  5. Czy treść można odczytać po powiększeniu oraz w widoku mobilnym?
  6. Czy nazwy pól, instrukcje i błędy w wyszukiwarce są jasne?
  7. Czy informacja ma wymagane oznaczenia podmiotu, odpowiedzialnych osób i dat?
  8. Czy strona ma widoczny fokus i można ją obsłużyć samą klawiaturą?

Co jakiś czas powtórz te kontrole na całym serwisie, nie tylko na stronie głównej. Automatyczny skaner pomoże znaleźć wybrane błędy kodu, ale nie oceni w pełni sensu tekstów alternatywnych, jakości dokumentu, logiczności nawigacji ani wygody użytkowników. Przeczytaj też, czy darmowy skaner WCAG wystarczy do oceny zgodności.

Jak zaplanować poprawę dostępności BIP?

Zacznij od inwentaryzacji szablonów, typów treści i popularnych dokumentów. Sprawdź ręcznie ścieżki, które są najważniejsze dla mieszkańców: ogłoszenia, uchwały, zamówienia publiczne, dane kontaktowe, wyszukiwarkę i formularze. Połącz testy automatyczne z ręczną obsługą klawiaturą, kontrolą treści oraz testami z technologiami asystującymi.

W raporcie zapisuj konkretne miejsce błędu, kryterium lub wymaganie, wpływ na użytkownika, sposób odtworzenia i zalecany kierunek poprawy. Przydziel odpowiedzialność zarówno za system, jak i za dokumenty publikowane przez redaktorów. Więcej o tym, co powinien zawierać raport z audytu WCAG, przeczytasz w osobnym poradniku.

Podstawa prawna i źródła

Najczęstsze pytania o dostępność BIP

Czy BIP musi mieć deklarację dostępności?

Tak. Zgodnie z informacją Ministerstwa Cyfryzacji deklaracja musi być na wszystkich stronach należących do podmiotu publicznego, w tym na jego BIP. Powinna odzwierciedlać stan konkretnej strony.

Czy BIP zgodny z rozporządzeniem jest automatycznie dostępny?

Nie należy zakładać tego bez sprawdzenia. Przepisy o publikowaniu informacji w BIP i wymagania dostępności cyfrowej regulują różne aspekty. Gotowy system może ułatwiać spełnienie wymagań, ale treści, dokumenty i wdrożenie trzeba zweryfikować.

Czy skaner WCAG wystarczy do audytu BIP?

Nie. Automatyczne testy znajdują tylko część problemów. Trzeba również sprawdzić obsługę klawiaturą, strukturę i zrozumiałość treści, dokumenty oraz działanie z technologiami asystującymi.

Czy wszystkie archiwalne dokumenty trzeba od razu poprawić?

Zakres obowiązków zależy m.in. od rodzaju dokumentu, daty publikacji i wyjątków przewidzianych w przepisach. Podmiot powinien ocenić konkretne materiały, nie zakładać automatycznie, że każdy plik podlega tej samej regule. Informację o wyjątkach i niedostępnych treściach trzeba rzetelnie opisać w deklaracji, a na wniosek zapewnić dostępność w sposób przewidziany ustawą.

Powiązane poradniki

Przykład: dostępna tabela z terminami spraw

W BIP często publikuje się terminy i dane kontaktowe w tabelach. Podpis i nagłówki pozwalają rozpoznać ich temat oraz relację między komórkami.

<table>
  <caption>Dyżury punktu obsługi mieszkańców w czerwcu</caption>
  <thead>
    <tr>
      <th scope="col">Dzień</th>
      <th scope="col">Godziny</th>
      <th scope="col">Miejsce</th>
    </tr>
  </thead>
  <tbody>
    <tr>
      <th scope="row">Poniedziałek</th>
      <td>8:00–16:00</td>
      <td>Pokój 12, parter</td>
    </tr>
  </tbody>
</table>

Jeśli publikujesz załącznik, podaj format i rozmiar pliku, a ważne informacje udostępnij również w dostępnej treści HTML.